Bewijs!

De afgelopen jaren is er veel geld gestoken in onze publieke diensten. Om de kwaliteit en productiviteit te vergroten.  Wat blijkt? De kosten van de meeste publieke diensten groeien veel sneller dan de hoeveelheid van het product. Bijvoorbeeld een behandeling in het ziekenhuis, het onderwijs aan een leerling op de basisschool of de rechtspraak. En de waardering van de gebruikers is constant of daalt zelfs in bepaalde gevallen. Een opzienbare conclusie van het SCP. Maar is dit wel helemaal terecht? Dit soort publieke diensten kampt met één ongemak. Echt eerlijke toetsing is niet mogelijk. Want hoe kunnen we nu weten hoe de tevredenheid was geweest, wanneer dat extra geld niet was besteed?

En hoe zit dat dan met de sociale sector? Want de sociale sector moet ook steeds meer laten zien wat hun maatschappelijke meerwaarde is. Is een dergelijke analyse zoals het SCP heeft gedaan mogelijk? Volgens Martijn van Lanen duidelijk niet. Naar zijn mening wordt de sector ‘gegijzeld’. In een vlammend betoog voor Sociale Vraagstukken geeft hij aan dat de gebruikelijke manier van toetsen of een methode werkt of niet door middel van een experiment, niet ethisch is binnen het sociaal werk. Want je kunt mensen niet uitsluiten van een behandeling of methode. Van Lanen lijkt het daarom beter om het dagelijkse werk van de sociaal werker te onderzoeken en nauwgezet in kaart te brengen.

En juist in dat dagelijkse werk, geeft Van Lanen aan, blijkt dat sociaal werkers voorrang geven aan de cliënt zelf en niet aan regels en procedures. Omdat deze regels en procedures in de praktijk minder eenduidig zijn dan dat ze op het papier zijn. Professionals kiezen er daarom wel eens voor om hun eigen afweging te maken en niet de regels van de organisatie te volgen.

Ook dat nog, of procedures en methoden zuiver gevolgd zijn, biedt ook al geen houvast voor de evaluatie. Wat blijft er eigenlijk over? Sociaal werk is een complex en diffuus gebeuren. Het wordt tijd dat we ons daar bij neer leggen.

Reacties

Meetwoede bij gebrek aan leiderschap

Ik hoor steeds dat onze (lokale) politici vooral bezig zijn met peilingen. Als dat zo is, kunnen we stoppen met meten. het interesseert het electoraat namelijk gen zier welke input, output of outcome afspraken gehaald zijn en welke niet. Die willen gewoon zien dat een gemeente met haar partners bezield aan de slag is om een sociaal probleem te tackelen of een situatie een beetje beter of leuker te maken. De meetwoede... Al het gemeet biedt schijninzicht in 'maatschappelijke opbrengsten' en bovendien lukt het een beetje 'meter' vast iedere inzet 'nuttig' te laten blijken en maatschappelijk verantwoord. En als het nut 'bewezen' is, hoeft de politicus zich er weinig van aan te trekken, want als er geen geld is, houdt alles op. Of telt ineens 'het gevoel' van de burger. En de burger vindt (ondanks dat alle cijfers wat anders vertellen) dat het subjectief onveilig is, dus stoppen we met welzijnswerk en kiezen we voor meer blauw op straat. Tja. Dat noemen ze geloof ik Factfree Politics, in gewoon Nederlands iets als 'als-intelligente-man-of-vrouw-toch-gewoon-dommetje-spelen'. Dus stoppen maar met die geldverkwisterij. Want in die zin is dat nutteloze gemeet uiteindelijk zeker ook maatschappelijk onverantwoord.

Waar het m.i. om gaat is dat politieke bestuurders 'leiders' moeten durven zijn. Structrurele keuzes durven maken over wat een moderne overheid nog wel en niet kan doen. Die keuzes leg je voortdurend en oprecht uit aan de burger, die je echt serieus neemt. Bij hetgeen je wel in sociale zin blijft doen, zoek je goede partners in sociaal werk. Die partners, instellingen en organisaties die sociaal werk bieden, zijn natuurlijk zelf ook medeschuldig aan de meetwoede. Zij staan voor de opgave om veel pro-actiever dan nu laten zien wat ze voor dat subsidiegeld doen. En niet op papier, in termen van input, output, outcome, metingen etc., maar 'letterlijk'. Laat de overheid zien hoe je als instelling en individuele werker intervenieert in een maatschappelijke situatie. Hoe je van alles aan elkaar probeert te knopen. Toon je bezieling en expertise en betrek opdrachtgever en burgers bij keuzes die je maakt en successen die je boekt. Maak transparant waarom dingen niet lukken, waarom procedures soms genegeerd (moeten) worden en voor welke dillemma's de maatschappelijke realiteit je als sociale werker soms stelt. Alleen dan krijgt de overheid letterlijk een 'gevoel' bij wat haar (subsidie)partners in het veld allemaal doen. En dan weet ik zeker dat de meetwoede ook zal afnemen.